Wpis do BDO i obowiązki środowiskowe zależą przede wszystkim od tego, czy przedsiębiorca wprowadza na rynek opakowania albo produkty w opakowaniach. W praktyce nie wystarczy stwierdzić, że firma „coś sprzedaje” lub „coś importuje”. Trzeba ustalić, kto jako pierwszy udostępnia opakowanie lub produkt w opakowaniu na terytorium Polski oraz w jakiej roli działa w łańcuchu dostaw.
Poniżej porządkujemy najważniejsze pojęcia: kto jest wprowadzającym opakowania, kto jest wprowadzającym produkty w opakowaniach, czym jest wprowadzenie do obrotu i w którym momencie następuje wprowadzenie opakowań lub produktów w opakowaniach na polski rynek.
Wprowadzający opakowania – kto nim jest?
Zgodnie z art. 8 pkt 22 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi wprowadzającym opakowania jest przedsiębiorca w rozumieniu Prawa przedsiębiorców, który wykonuje co najmniej jedną z poniższych czynności:
- wytwarza opakowania, czyli działa jako producent opakowań;
- importuje opakowania, czyli przywozi je na terytorium Polski z państwa spoza Unii Europejskiej w celu wprowadzenia do obrotu;
- dokonuje wewnątrzwspólnotowego nabycia opakowań, czyli przywozi opakowania do Polski z innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej w celu wprowadzenia do obrotu;
- dokonuje wewnątrzwspólnotowej dostawy opakowań, czyli wywozi opakowania z terytorium Polski do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej.
Ta definicja dotyczy samych opakowań jako wyrobów, na przykład kartonów, butelek, folii, pojemników lub innych materiałów opakowaniowych, które przedsiębiorca produkuje, importuje, nabywa wewnątrzwspólnotowo albo dostarcza do innego państwa UE.
Wprowadzający produkty w opakowaniach – kogo obejmuje ta definicja?
Zgodnie z art. 8 pkt 23 ustawy wprowadzającym produkty w opakowaniach jest przedsiębiorca, który prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wprowadzania do obrotu produktów w opakowaniach. W szczególności może to być:
- podmiot wprowadzający do obrotu produkty w opakowaniach pod własnym oznaczeniem, własnym imieniem i nazwiskiem albo własną nazwą, jeżeli wytworzenie tych produktów zlecił innemu przedsiębiorcy;
- przedsiębiorca, który pakuje produkty wytworzone przez innego przedsiębiorcę i wprowadza je do obrotu;
- przedsiębiorca prowadzący jednostkę albo jednostki handlu detalicznego o powierzchni handlowej powyżej 500 m², sprzedający produkty pakowane w tych jednostkach;
- przedsiębiorca prowadzący więcej niż jedną jednostkę handlu detalicznego o łącznej powierzchni handlowej powyżej 5000 m², sprzedający produkty pakowane w tych jednostkach.
W tej kategorii kluczowy jest nie sam materiał opakowaniowy, lecz produkt umieszczony w opakowaniu i udostępniony na rynku. Przykładowo obowiązek może dotyczyć firmy, która sprzedaje produkty pod własną marką, importuje gotowe towary w opakowaniach albo pakuje cudze produkty i następnie kieruje je do sprzedaży.
Czym jest wprowadzenie do obrotu?
Wprowadzenie do obrotu to odpłatne albo nieodpłatne udostępnienie opakowań lub produktów w opakowaniach po raz pierwszy na terytorium Polski w celu ich używania albo dystrybucji. Oznacza to, że liczy się pierwszy moment, w którym opakowanie lub produkt w opakowaniu trafia na rynek krajowy.
Za wprowadzenie do obrotu ustawa uznaje również czynności wykonywane na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, takie jak:
- import opakowań;
- import produktów w opakowaniach;
- wewnątrzwspólnotowe nabycie opakowań;
- wewnątrzwspólnotowe nabycie produktów w opakowaniach.
W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca nie powinien ograniczać analizy wyłącznie do sprzedaży krajowej. Obowiązek może powstać również wtedy, gdy firma sprowadza opakowania lub produkty w opakowaniach z zagranicy na potrzeby własnej działalności.
Kiedy następuje wprowadzenie opakowań lub produktów w opakowaniach na polski rynek?
Art. 9 ustawy wskazuje, że wprowadzenie do obrotu następuje w określonym dniu, zależnie od sposobu, w jaki opakowania lub produkty w opakowaniach trafiają na rynek:
- w przypadku opakowań i produktów w opakowaniach wytworzonych na terytorium Polski – w dniu ich wydania z magazynu albo przekazania osobie trzeciej;
- w przypadku importu – w dniu ich przywozu na terytorium Polski;
- w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia – w dniu wystawienia faktury potwierdzającej odpowiednio nabycie opakowań albo produktów w opakowaniach.
To rozróżnienie jest ważne dla ewidencji i sprawozdawczości, ponieważ pozwala przypisać masę opakowań lub produktów w opakowaniach do właściwego roku kalendarzowego.
Ważne: wywóz z Polski w tym samym roku
Za opakowania wprowadzone na rynek krajowy nie uznaje się tych opakowań, które zostały wprowadzone na rynek krajowy, a następnie w tym samym roku kalendarzowym zostały z niego wywiezione przez wprowadzającego albo przez innego przedsiębiorcę. Warunkiem jest posiadanie dokumentów potwierdzających eksport albo wewnątrzwspólnotową dostawę tych opakowań.
Jakie obowiązki BDO ma wprowadzający?
Po prawidłowym ustaleniu statusu przedsiębiorca powinien sprawdzić, czy musi posiadać wpis w rejestrze BDO oraz w których działach i tabelach powinien być ujęty. Wpis powinien odpowiadać faktycznemu zakresowi działalności, na przykład wprowadzaniu opakowań, produktów w opakowaniach, baterii, akumulatorów, sprzętu elektrycznego i elektronicznego, opon lub olejów.
Do typowych obowiązków wprowadzającego należą przede wszystkim:
- uzyskanie wpisu do rejestru BDO przed rozpoczęciem działalności objętej obowiązkiem wpisu;
- posługiwanie się numerem rejestrowym BDO na dokumentach związanych z prowadzoną działalnością, jeżeli przepisy nakładają taki obowiązek;
- prowadzenie ewidencji mas i rodzajów opakowań lub produktów w opakowaniach wprowadzonych do obrotu;
- składanie rocznych sprawozdań w BDO;
- zapewnienie wymaganych poziomów odzysku i recyklingu albo rozliczenie opłaty produktowej, jeżeli wymagane poziomy nie zostały osiągnięte;
- przechowywanie dokumentacji potwierdzającej prawidłowe wykonanie obowiązków.
Ewidencja mas i rodzajów opakowań
Ewidencja powinna umożliwiać ustalenie, jakie opakowania lub produkty w opakowaniach zostały wprowadzone do obrotu, kiedy to nastąpiło oraz jaka była ich masa. Dane powinny być spójne z dokumentami księgowymi, magazynowymi, transportowymi i handlowymi, ponieważ to one są podstawą do przygotowania rocznego sprawozdania.
W praktyce warto rozdzielać dane według rodzaju materiału, na przykład papieru i tektury, tworzyw sztucznych, szkła, metali, drewna albo opakowań wielomateriałowych. Dzięki temu łatwiej obliczyć obowiązki recyklingowe i zweryfikować, czy dane przekazywane do BDO są kompletne.
Sprawozdawczość BDO
Wprowadzający składa roczne sprawozdanie w systemie BDO za poprzedni rok kalendarzowy. Sprawozdanie powinno obejmować dane właściwe dla prowadzonej działalności, w tym informacje o masie wprowadzonych opakowań lub produktów w opakowaniach oraz o sposobie realizacji obowiązków wynikających z ustawy.
Błędy w sprawozdaniu najczęściej wynikają z nieprawidłowego ustalenia momentu wprowadzenia do obrotu, pomieszania opakowań z produktami w opakowaniach albo nieuwzględnienia importu i wewnątrzwspólnotowego nabycia. Dlatego przed złożeniem sprawozdania warto przeprowadzić wewnętrzną weryfikację danych.
Organizacja odzysku opakowań jako wsparcie dla przedsiębiorcy
Część obowiązków związanych z osiąganiem wymaganych poziomów odzysku i recyklingu przedsiębiorca może realizować we współpracy z Green Recovery Organizacją Odzysku. Taka współpraca nie zwalnia jednak firmy z odpowiedzialności za rzetelne przekazywanie danych o masie i rodzaju wprowadzonych opakowań lub produktów w opakowaniach.
Umowa z organizacją odzysku może ułatwić rozliczenia i ograniczyć ryzyko naliczenia opłaty produktowej, ale tylko wtedy, gdy dane przekazywane organizacji są kompletne, terminowe i zgodne z faktycznym zakresem działalności.
Najczęstsze błędy przedsiębiorców
- traktowanie pojęcia „wprowadzający” zbyt ogólnie, bez rozróżnienia między opakowaniami a produktami w opakowaniach;
- pomijanie importu i wewnątrzwspólnotowego nabycia jako form wprowadzenia do obrotu;
- przypisywanie wprowadzenia do obrotu do daty sprzedaży, mimo że ustawa wskazuje inny moment, na przykład przywóz albo wystawienie faktury dokumentującej WNT;
- brak dokumentów potwierdzających eksport lub wewnątrzwspólnotową dostawę opakowań wywiezionych z Polski w tym samym roku;
- prowadzenie ewidencji bez podziału na rodzaje materiałów i bez powiązania z dokumentami źródłowymi.
Jak GreenRecovery wspiera wprowadzających w BDO?
Status wprowadzającego w BDO nie powinien być ustalany intuicyjnie. Trzeba sprawdzić, czy przedsiębiorca wprowadza na rynek opakowania, czy produkty w opakowaniach, w jaki sposób trafiają one na terytorium Polski oraz w którym dniu następuje ich wprowadzenie do obrotu. Dopiero na tej podstawie można prawidłowo określić obowiązki rejestrowe, ewidencyjne i sprawozdawcze.
Najbezpieczniejsze podejście polega na regularnym porównywaniu rzeczywistego modelu działalności z wpisem w BDO, ewidencją i sprawozdaniami rocznymi. Dzięki temu firma ogranicza ryzyko błędów, opłat produktowych i sankcji administracyjnych. W Green Recovery pomożemy Ci zoptymalizować Twoje koszty operacyjne oraz środowiskowe.