Elektryczne hulajnogi i rowery stały się nieodłącznym elementem miejskiego krajobrazu. W samych tylko Stanach Zjednoczonych sprzedaż e-rowerów wzrosła z około 250 tys. sztuk rocznie w 2018 do ponad miliona w 2022. Globalna liczba użytkowników e-hulajnóg ma zaś osiągnąć do 2029 liczbę 107,4 mln z penetracją rynku na poziomie 1,3 proc. Bum na e-mobilność oznacza jednak spore wyzwania dla branży recyklingowej.

Bum na e-mobilność: nowe wyzwania dla recyklingu baterii

Sercem e-rowerów i i hulajnóg są baterie LMT (Light Means of Transport), czyli akumulatory przeznaczone do lekkich środków transportu. To zazwyczaj baterie litowo-jonowe, szczelnie zamknięte, o wadze nieprzekraczającej 25 kg. Charakteryzują się wysoką gęstością energii, umożliwiającą dłuższy zasięg przy kompaktowych rozmiarach. Wiąże się to jednak z ryzykiem przegrzania i pożarów w przypadku uszkodzenia. W porównaniu do baterii stosowanych w samochodach elektrycznych (EV), baterie LMT są znacznie mniejsze i lżejsze – ich pojemność rzadko przekracza kilka kWh, podczas gdy akumulatory samochodowe mogą osiągać dziesiątki lub setki kWh.

Wyraźne są też różnice w składzie chemicznym. Baterie EV często opierają się na mieszance NMC (nikiel-mangan-kobalt), która zapewnia wyższą gęstość energii, idealną do długich tras, ale jest droższa i bardziej podatna na degradację. Z kolei baterie LMT częściej wykorzystują warianty LFP (litowo-żelazowo-fosforanowe). Są tańsze, bezpieczniejsze i trwalsze, choć oferują nieco niższą gęstość energii. W starszych modelach e-rowerów spotyka się ponadto baterie kwasowo-ołowiowe – cięższe (nawet 5-6 razy w porównaniu do litowo-jonowych) i mniej wydajne, ale tańsze w produkcji. Te różnice wpływają na procesy recyklingu. Baterie LMT wymagają specjalistycznego podejścia ze względu na mniejszą skalę i wyższą reaktywność litu, co komplikuje odzysk materiałów.

Prognozy dotyczące ilości zużytych akumulatorów LMT wskazują na lawinowy wzrost w najbliższych latach. Dla branży recyklingu oznacza to spore wyzwanie. Globalna ilość zużytych baterii litowo-jonowych (w tym LMT) ma wzrosnąć z 18 GWh w 2023 roku do 338 GWh w 2030 i aż 3339 GWh w 2040, przy średnim rocznym wzroście o 25 proc. Szacuje się, że do 2030 roku około zużyciu ulegnie 1,2 miliona baterii z lekkich e-pojazdów, a wolumen EOL (end-of-life) baterii litowo-jonowych wzrośnie z 2 GWh w 2022 do 58-183 GWh w 2050.

W nowych regulacjach UE klasyfikuje baterie LMT jako odrębną kategorię, wymagającą obowiązkowego recyklingu, co ma pomóc w odzysku cennych metali i zmniejszeniu zależności od importu surowców. Do 2043 roku przewiduje się recykling 23,8 miliona ton baterii litowo-jonowych, co może przynieść 101 miliardów dolarów wartości w odzyskanych metalach.

Obowiązki producentów, dystrybutorów i serwisów

Nowe prawo bateryjne UE wprowadza obowiązki dla wszystkich podmiotów działających rynku urządzeń zasilanych akumulatorami – w tym producentów, dystrybutorów i serwisy lekkich środków transportu. Przepisy dotyczą zarówno samych baterii, jak i zasilanych nimi produktów. Dotyczą one m.in. producentów baterii, producentów urządzeń zawierających akumulatory, importerów, dystrybutorów oraz podmiotów zajmujących się recyklingiem baterii z e-rowerów i hulajnóg, a także przetwarzaniem zużytych baterii.

W ramach nowych regulacji, podmioty wprowadzające do obrotu urządzenia z bateriami LMT mają obowiązek zapewnienia sprawnego systemu zbiórki i recyklingu hulajnóg elektrycznych. Muszą organizować punkty odbioru zużytych akumulatorów, współpracować z dystrybutorami i serwisami oraz osiągać określone cele w zakresie zbierania baterii. Docelowo będzie to 51 proc. zebranych odpadów do końca 2028 r. i 61 proc. do końca 2031 r. Każdy producent lub dystrybutor odpowiada również za prowadzenie dokumentacji dotyczącej recyklingu – w tym rejestrację w krajowym systemie ewidencji producentów i przekazywanie informacji o pozyskanych oraz przetworzonych akumulatorach.

Brak odpowiedniego systemu odzysku lub niespełnienie wymogów nowego prawa może skutkować poważnymi konsekwencjami prawnymi. Podmioty, które nie zapewnią właściwej zbiórki i recyklingu będą narażone na kary finansowe, odpowiedzialność cywilną, a w skrajnych przypadkach – zakaz wprowadzania produktów na rynek UE.

Praktyczny przewodnik: jak przekazać zużyte baterie do recyklingu?

Z punktu widzenia firm zajmujących się wynajmem hulajnóg elektrycznych oraz serwisów rowerowych w kontekście tych zmian największe znaczenie ma wdrożenie systemu bezpiecznego zbierania i przekazywania zużytych baterii LMT. Najlepsze praktyki obejmują wyznaczenie wyraźnie oznakowanych punktów zbiórki baterii, regularną kontrolę stanu akumulatorów oraz szkolenie personelu w zakresie bezpiecznego demontażu. Cała procedura powinna składać się z kilku etapów:

• bezpieczny demontaż: akumulator należy wyjąć z urządzenia w taki sposób, aby nie uszkodzić ogniw i zminimalizować ryzyko zwarcia;
• segregacja i oznakowanie: baterie należy oznaczyć i przechowywać w pojemnikach odpornych na uszkodzenia mechaniczne;
• bezpieczny transport baterii: zgodnie z przepisami, akumulatory powinny być przewożone do zakładu recyklingowego w certyfikowanych opakowaniach, z dokumentacją potwierdzającą pochodzenie i stan techniczny;
• przekazanie do recyklingu: po dotarciu do wyspecjalizowanego zakładu, baterie LMT poddawane są procesowi odzysku cennych metali – w tym kobaltu, niklu i litu.

Green Recovery jako partner w recyklingu baterii LMT

Green Recovery oferuje kompleksowe wsparcie w zakresie recyklingu baterii z rowerów i hulajnóg elektrycznych. Rozbudowana sieć zbiórki i logistyki umożliwia sprawny odbiór zużytych baterii z punktów serwisowych i firm wynajmujących hulajnogi, a następnie bezpieczny transport i efektywny recykling litowo-jonowy. Korzystając z usług Green Recovery, przedsiębiorcy zyskują gwarancję zgodności z obowiązującymi przepisami UE dotyczącymi recyklingu baterii LMT. Firma oferuje profesjonalne doradztwo środowiskowe oraz wsparcie w dokumentacji i rejestracji w systemie BDO, co ułatwia realizację obowiązków prawnych.

Rosnąca popularność e-rowerów i hulajnóg elektrycznych wiąże się z koniecznością odpowiedzialnego zarządzania zużytymi bateriami LMT. Ich właściwe zbieranie, bezpieczny transport i profesjonalny recykling są nie tylko wymogiem prawnym UE, ale przede wszystkim krokiem w stronę zrównoważonej mobilności i wydajniejszej ochrony środowiska.